خبرگزاری مهر، گروه استان ها: پس از حدود ۴۰ روز نبرد تمام عیار در جبهههای هوایی و دریایی که با حملات سایبری و تهدید به نابودی زیرساختهای ایران از سوی دونالد ترامپ و رژیم صهیونیستی همراه بود، سرانجام «جنگ تحمیلی سوم» با ابتکار عمل ایران و پیشنهاد آتشبس دو هفتهای وارد مرحله جدیدی شد. در اقدامی شگفتآور، رئیسجمهور آمریکا که پیشتر با لحنی تهدیدآمیز از هدف قرار دادن تأسیسات حیاتی ایران سخن گفته بود، ناچار شد ده بند طرح صلح تهران را به عنوان مبنای مذاکره بپذیرد.
خبرگزاری مهر در گفتگویی تفصیلی با «مهرداد توکلی راد»، استاد دانشگاه و عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور گیلان، به تحلیل چرایی عقبنشینی ترامپ از تهدیدهای خود و جزئیات ده شرطی پرداخته است که ایران را پیروز میدان جنگ و دیپلماسی کرد.
*آقای دکتر توکلی راد، ابتدا از سیر تحولات این ۴۰ روز بگویید. جنگ چطور شروع شد و چه شد که به آتشبس دو هفتهای ختم گردید؟
جنگ تحمیلی سوم در واقع واکنش ایران به تجاوزات مستقیم و پشت پرده رژیم صهیونیستی و حمایت همهجانبه آمریکا بود. آنچه این جنگ را از دورههای قبل متمایز کرد، ورود مستقیم آمریکا به درگیری بود. ترامپ با توئیتهای جنجالی خود از جمله تهدید به زدن زیرساختهای ایران، سعی در ایجاد رعب و وحشت داشت. اما ۴۰ روز مقاومت بینظیر نیروهای مسلح و ایستادگی مردم نشان داد که تهدیدات او تنها «بلوف»هایی بیش نیست. وقتی ایران توانست چندین هدف راهبردی دشمن را منهدم کند و همزمان دیپلماسی هوشمندانهای را به کار گیرد، میدان جنگ به نفع ایران تغییر کرد.
*ترامپ در توئیتی گفته بود که زیرساختهای ایران را میزند. چرا این تهدید را عملی نکرد؟
تهدیدات ترامپ دو روی داشت: یکی برای مصرف داخلی آمریکا و دیگری برای تحت فشار قرار دادن ایران. اما واقعیت میدانی چیز دیگری گفت. اولاً، سیستم پدافندی ایران چنان ارتقا یافته بود که هرگونه حمله گسترده با تلفات سنگین برای آمریکا همراه میشد. ثانیاً، ایران ثابت کرده بود که قابلیت پاسخ متقارن و نامتقارن دارد؛ یعنی اگر آمریکا زیرساختهای ایران را بزند، ایران هم توانایی زدن پایگاههای آمریکا در منطقه و منافع آن و حتی اهدافی فراتر را داشت. ترامپ فهمید که عملی کردن تهدیدش، به معنای آغاز جنگی تمام عیار با قدرت اول منطقه است و هزینههای آن برای او و متحدانش غیرقابل جبران خواهد بود. به همین دلیل ناچار شد از موضع خود عقبنشینی کند و شروط ایران را بپذیرد.
*در این آتشبس دو هفتهای، چه اتفاقاتی رخ داد که منجر به پذیرش ده شرط ایران شد؟
آتشبس دو هفتهای، ابتکار عمل را کاملاً به ایران داد. در این دو هفته، ضمن توقف درگیریها، تیمهای دیپلماتیک ایران با میانجیگری چند کشور دوست، شروط دهگانه را روی میز گذاشتند. نکته مهم این بود که ایران از قبل تمام توان نظامی خود را در بالاترین سطح آماده باش نگه داشته بود و هر لحظه امکان شکست آتشبس وجود داشت. این تهدید معتبر، آمریکا را مجبور کرد که مذاکره را جدی بگیرد. در این فاصله، موج سنگین افکار عمومی در خود آمریکا و اروپا علیه ادامه جنگ شکل گرفت. سقوط اقتصادی و فرسایش نظامی، ترامپ را به این نتیجه رساند که ادامه بلوفزنی فقط جایگاه او را تضعیف میکند. از این رو، در روز پایانی آتشبس، رسماً اعلام کرد که تمامی ده شرط ایران را به عنوان مبنای صلح میپذیرد.
*به نظر شما چرا ترامپ که همیشه به «معاملهگری» معروف بود، این بار در برابر ایران عقبنشینی کرد؟
اینجا تفاوت «معاملهگری» با «تسلیم شدن» مشخص میشود. ترامپ عادت داشت با طرفهای ضعیف معامله کند و حرف آخر را خودش بزند. اما در برابر ایران، با یک دولت و ملت مقاوم مواجه شد که نه از تهدید میترسد و نه تحت فشار به تسلیم تن میدهد. آمریکا پس از ۴۰ روز جنگ، متوجه شد که هیچ سناریوی برندهای در میدان نظامی ندارد. ضمن اینکه مقاومت در لبنان همزمان فشار سنگینی بر رژیم صهیونیستی وارد کرده بود و آمریکا نمیتوانست همزمان در دو جبهه هزینه کند. بنابراین، پذیرش شروط ایران نه یک «معامله خوب» که یک «انتخاب ناگزیر» برای ترامپ بود. او از تهدیدات مذبوحانه خود عقبنشینی کرد چون میدانست در صورت ادامه جنگ، نه تنها زیرساختهای ایران، بلکه پایگاههای آمریکا در منطقه و متحدانش در معرض نابودی هستند.
*با این حساب، به نظر شما پیروز واقعی میدان چه کسی بود؟
بدون تردید، ایران و جبهه مقاومت، ایران با حدود ۴۰ روز مقاومت هوشمندانه و سپس ابتکار آتشبس دو هفتهای، توانست بدون اینکه یک وجب از خاک خود را از دست بدهد یا از مواضع اصولی خود عقبنشینی کند، تمام خواستههای خود را به دشمن دیکته کند. ده شرطی که ترامپ پذیرفت، چیزی جز متن کامل طرح پیشنهادی ایران نبود. نه یک بند کم شد، نه یک ویرگول اضافه آمد. این یعنی یک پیروزی بزرگ برای ایران عزیز. آمریکا و رژیم صهیونیستی با پذیرش این شروط، و تثبیت آن توسط مذاکره کنندگان عملاً شکست خود در جنگ تحمیلی سوم را امضا کردند. این پیروزی مدیون ایستادگی ملت، هوشمندی رهبری و شجاعت نیروهای مسلح بود.
*و سخن آخر؟
توکلی راد: سخن پایانی من این است که راه عزت ایران، مقاومت بوده و خواهد بود. ترامپ و امثال او باید بدانند که ملت ایران در برابر زورگویی سر فرود نمیآورند. پذیرش ده شرط ایران توسط دشمن به عنوان مبنای مذاکره نشان داد که «فشار حداکثری» در برابر «مقاومت حداکثری» هیچ جایگاهی ندارد. این یک درس بزرگ برای همه زورگویان جهان است که مرزهای قدرت، نه با توئیت تهدیدآمیز، بلکه با اراده ملتها تعیین میشود.
نظر شما